Buljarice - Crna Gora


Na svega kilometar južno od Petrovca (v. to, Crna Gora), na putu za Bar i Ulcinj (v. to), nalaze se Buljarice. Perspektivom superiorno dominira gotovo nenaseljena, velika uvala s jedinstvenom plažom, jednom od najvećih na Crnogorskom primorju. Riječ je o netaknutom djeliću Mediterana. Plažu dugu 2.250 m zapljuskuje morska voda prve kategorije!

Published: Friday 28th of December 2012 Updated: Sunday 11th of July 2021


Na svega kilometar južno od Petrovca (v. to, Crna Gora), na putu za Bar i Ulcinj (v. to), nalaze se Buljarice. Perspektivom superiorno dominira gotovo nenaseljena, velika uvala s jedinstvenom plažom, jednom od najvećih na Crnogorskom primorju. Riječ je o netaknutom djeliću Mediterana. Plažu dugu 2.250 m zapljuskuje morska voda prve kategorije!

Budući djevičanska, Buljarička uvala iz dana u dan privlači pažnju mnogih krupnih investitora. Oni s razlogom prepoznaju njen izuzetan turistički potencijal. Jedno je sigurno: do juče mahom kamperske i robinzonske Buljarice kakve znamo – drastično će promijeniti izgled u godinama pred nama. Zato požurimo. Ako nam je samo do jeftinog odmora s pogledom „od milion dolara“!


Netaknutu prirodnu oazu mnogi već vide pretvorenu u ekskluzivno mondensko ljetovalište. Njemački, američki, irski, francuski, ruski i arapski kapital – otimaju se godinama oko 500 i više hektara izuzetne lokacije. Uvala i mjestimično močvarno polje, stanište brojnih vrsta ptica, odavno bi promijenilo geografiju, samo da zemlja nije vlasnički iscjepkana između desetina familija ovdašnjih Paštrovića. Komplikovani pravni imovinski odnosi još neko vrijeme ići će u prilog ekologiji.
Ipak, projektima „Buljarice, Virgin Bay", „Montessa“ i dr, predviđena je izgradnja luksuznih hotela na samim rubovima plaže, marine u obliku palmine grane, s kanalima koji razdvajaju buduća vještačka ostrva naseljena vilama, te vodene parkove, golf terene i sadržaje kakvo oko na ovim prostorima nije vidjelo.


S Jadranske magistrale put skreće udesno, i kroz vinograde, voćnjake i maslinjake pravo vodi do obale, udaljene par stotina metara. Tu se začinje duga plaža, isprva pjeskovita, potom pjeskovito-šljunkovita. Na samom njenom kraju, prema poluostrvu koje Buljarice dijeli od Čanja (v. to, Crna Gora), uživanje u suncu godinama pronalaze nudisti. Morska voda je kristalno prozirna. Unaokolo nema nikakvih zagađivača. Na velikim oblucima u plićaku mogu još uvijek da se pronađu zanimljivi primjerci školjki i puževa.
U Buljaricama kakvim ih znamo, nema mnogo hlada. Izlaslo drveće duž obale sasvim je rijetko ili gotovo ne postoji. Mjesto je do današnjih dana bilo poznato kao jeftino, porodično i sindikalno odmorište. Blizina Petrovca omogućavala je svima brz izlet i noćni provod.


Slabo naseljeno, buljaričko zaleđe uglavnom je zadržalo prirodni izgled i ambijent. Po svim tim tačkama moguće je naći ugodan i jeftin smještaj.
Najbliža kulturno-istorijska atrakcija kad i duhovna oaza nalazi se na obližnjem uzvišenju iznad magistrale. Manastir Gradište pominje se 1305. u povelji srpskog kralja Milutina. Kompleks čine tri crkve: Sv. Nikole, Sv. Save i Uspenja Presvete Bogorodice.
Glavna manastirska crkva Sv. Nikole sagrađena je početkom 17. v, i freskopisana je. Ikonostas je rad Vasilija Rafailovića iz Risna. Na ikonostasu se nalazi kuriozitetna ikona Sv. Kristofora sa psećom glavom, čime se želio da podvuče kontrast između svečevog neuglednog fizičkog izgleda i duhovnog postignuća. Takođe je zanimljiva kompozicija svetitelja Arhangela Mihaila, koji u jednoj ruci drži mač, a u drugoj bebu u povoju – simbol ljudske duše.


Crkva Sv. Save podignuta je 1863. na temeljima crkve iz 15. v. Izuzetno je dekorativna: sagrađena je od naizmjenično poslaganog bijelog i crvenog kamena. Ikonostas je radio Nikolas Aspiotis s Krfa (najpoznatije mu je djelo ikonostas u crkvi Sv. Nikole – manastir Praskvica, v. Budva, Crna Gora, iz 1863). S terase pred crkvom pruža se povlašćeni pogled na Buljarice.
Crkva Uspenja Presvete Bogorodice, malih je razmjera, 6 x 4 m. U freskopisu su najzastupljeniji svetitelji iz srpske vladarske loze Nemanjića.
Manastir Gradište okružen je zidinama i puškarnicama. U prošlosti je više puta postradao od Turaka i ulcinjskih gusara, a najteže 1785, kada je skadarski Mahmut paša Bušatlija poharao Paštroviće. Oštećen je bio i 1941, tokom italijanskog bombardovanja. Do tada je u zgradi konaka radila škola na srpskom jeziku. Danas se manastirski kompleks nalazi pod zaštitom države.


Stari Paštrovići geografski su pripadali Boki, čija je granica u starini bila kod Kufina (u značenju međa, granica), između Buljarica i Čanja. Bokelji Paštrovići dali su kroz istoriju mnogo slavnih i znamenitih ljudi. U 15. v. omaleni je Kanjoš Macedonović iz Buljarica spasio čast mletačkog dužda, pobijedivši u dvoboju odmetnika (danas bi se reklo: teroristu i otmičara), opakog Furlana. Pripovijest je opisao slavni ovdašnji pisac i političar, Stefan Mitrov Ljubiša.
Stefan Paštrović bio je jeromonah u manastiru Gradište, i štampar. U Veneciji je 1597. g. izdao „Zbornik za putnike“. Iste godine štampao je i prvi srpski Bukvar u dva izdanja, koja je sačinio inok Sava, rodom takođe iz Paštrovića.