Cetinje

Cetinjska opstina nalazi se u jugozapadnom dijelu Crne Gore izmedju romanticne Boke Kotorske na zapadu, Budvanske rivjijere poznate po pjescanim plazama na jugu, basena pitoresknog Skadarskog jezera i plodne Zetsko-bjelopavlicke ravnice na istoku i Niksickog polja i Bijelih rudina na sjeveru. Povrsina opstine iznosi 910 km2, 6,6% teritorije Crne Gore. Granici se sa sedam opstina (Kotor, Tivat, Budva, Bar, Podgorica, Danilovgrad, Niksic). Glavne drumske linije orjentisane su u tri pravca: prema Titogradu (46 km), Kotoru (45km i Budvi 33km) i cetvrta preko Katunske povrsi za Grahovo i Niksic.
Najbliza vazdusna pristanista Cetinju su u Golubovcima kod Podgorice (58 km), Tivtu (57 km) i Cilipima kod Dubrovnika (115 km). Najvise se koristi podgoricki aerodrom.
U germofoloskom pogledu povrsina opstine karakterise se razvijenoscu poglavito kraskog reljefa.Pored dominantnih kraskih oblika, postoje jos glacijalni, rijecni i jezerski elementi reljefa. Teritorija opstine moze se podijeliti na tri manje karakteristicne prostorne cjeline i to: Katunsku krasku povrs, planinski vijenac Lovcen i zapadni obod Skadarskog basena.

Published: Saturday 15th of May 2021 Updated: Sunday 04th of July 2021

Cetinjska opstina nalazi se u jugozapadnom dijelu Crne Gore izmedju romanticne Boke Kotorske na zapadu, Budvanske rivjijere poznate po pjescanim plazama na jugu, basena pitoresknog Skadarskog jezera i plodne Zetsko-bjelopavlicke ravnice na istoku i Niksickog polja i Bijelih rudina na sjeveru. Povrsina opstine iznosi 910 km2, 6,6% teritorije Crne Gore. Granici se sa sedam opstina (Kotor, Tivat, Budva, Bar, Podgorica, Danilovgrad, Niksic). Glavne drumske linije orjentisane su u tri pravca: prema Titogradu (46 km), Kotoru (45km i Budvi 33km) i cetvrta preko Katunske povrsi za Grahovo i Niksic.
Najbliza vazdusna pristanista Cetinju su u Golubovcima kod Podgorice (58 km), Tivtu (57 km) i Cilipima kod Dubrovnika (115 km). Najvise se koristi podgoricki aerodrom.
U germofoloskom pogledu povrsina opstine karakterise se razvijenoscu poglavito kraskog reljefa.Pored dominantnih kraskih oblika, postoje jos glacijalni, rijecni i jezerski elementi reljefa. Teritorija opstine moze se podijeliti na tri manje karakteristicne prostorne cjeline i to: Katunsku krasku povrs, planinski vijenac Lovcen i zapadni obod Skadarskog basena.



Katunska povrs geomorfoloski nije jednostavna. Ima izgled jako zatalasanog karstifikovanog platoa cija prosjecna visina iznosi 700-1000 m, s kojeg se izdizu krecnjacka brda i grebeni, kao i citave visoke planine. Ostavlja utisak skamenjenog uzburkanog mora cija udubljenja podsjecaju na talase dolje a uzvisenja na talasne bregove. Stoga se i popularno naziva "kameno more". Katunska povrs je, zapravo izlijebljena svim povrsinskim oblicima kraskog reljefa, haoticno rasporedjenim (skrape, dolovi, uvale, kraska polja), a uz to obiluje i podzemnim kraskim fenomenima (jamama i pecinama). Najpoznatija je jama Duboki Do (340 m) u Njeguskom polju, a od vise pecina isticu se Lipska i Cetinjska (Manastirska) pecina kod Cetinja i Obodska kod Rijeke Crnojevica, iz koje jakim vrelom izbija istoimena rijeka.



 Katunska povrs geomorfoloski nije jednostavna. Ima izgled jako zatalasanog karstifikovanog platoa cija prosjecna visina iznosi 700-1000 m, s kojeg se izdizu krecnjacka brda i grebeni, kao i citave visoke planine. Ostavlja utisak skamenjenog uzburkanog mora cija udubljenja podsjecaju na talase dolje a uzvisenja na talasne bregove. Stoga se i popularno naziva "kameno more". Katunska povrs je, zapravo izlijebljena svim povrsinskim oblicima kraskog reljefa, haoticno rasporedjenim (skrape, dolovi, uvale, kraska polja), a uz to obiluje i podzemnim kraskim fenomenima (jamama i pecinama).



Najpoznatija je jama Duboki Do (340 m) u Njeguskom polju, a od vise pecina isticu se Lipska i Cetinjska (Manastirska) pecina kod Cetinja i Obodska kod Rijeke Crnojevica, iz koje jakim vrelom izbija istoimena rijeka. Od mnostva povrsinskih raznovrsnih, dubokih i specificnih kraskih oblika, najveci znacaj ima Cetinjsko polje, iako mu je ravan relativno malog prostranstva - svega 4,5 km2. Ono je omogucilo i predisponiralo postanak i razvitak Cetinja kao gradskog naselja.Podrucje planinskog vijenca Lovcena obuhvata zapadni dio teritorije opstine. Lovcen se prema moru (bokokotorsko  budvansko prijmoje) spusta okomito, gotovo vertikalnim odsjecima, a na sjeveroistoku i istoku postupno prelazi u Katunsku povrs i Cetinjsko polje. Izmedju najvisih vrhova Lovcena (Stirovnik 1679 m, Jezerski vrh 1166 m, Babljak 1631 m) javljaju se duboke kraske depresije - uvale, najdublje u citavoj oblasti (Kuk, Bizaljevac, Vuci Do, Veliki i Mali Bostur) od kojih su neke duboke i do 200m. Druge se pak znatno plice kao sto su na primjer Ivanova korita i Dolovi - najprostranije uvale sredisnog dijela planine. Ivanova korista (1200m) imaju najveci privredno-turisticki znacaj, kao i Jezerski vrh na kojem se nalazi Njegosev mauzolej.




Dio skadarskog basena koji pripada opstini Cetinje obuhvata uglavnom jugoistocni dio njene teritorije koja gravitira Skadarskom jezeru. Po svojim geografskim osobinama ovo podrucje se od prethodnih prilicno razlikuje. Nize je i manje krsevito, pa se odlikuje znatno blazim formama reljefa, sto ima za posljedicu, izmedju ostalog, i vecu saobracajnu prohodnost. Od uvala se kao najveca istice Dobrsko-gornjoceklinska, na cijem se obodu nalazi poznata Lipska pecina. U produzetk ove uvale, ali na nizem nivou, izgradila je svoju prilicno duboku i vijugavu dolinu Crnojevica rijeka - pritoka Skadarskog jezera.Poseban znacaj ima Nacionalni park Lovcen koji zahvata povrsinu od oko 2000 ha pretezno bukovih suma. On cini jedinstvenu cjelinu u fitogeografskom i turistickom pogledu.I fauna je oskudna, pogotovu kada se radi o lovnim i ekonomski korisnim vrstama. Izuzetak u tome je pticji svijet i riblja populacija u podrucju Crnojevica rijeke i Skadarskog jezera. Tu je pticja fauna zastupljena sa preko 150 vrsta mocvarica i drugih ptica, dok riblja populacija ima tridesetak vrsta.Pored ekonomskih koristi od ove faune, postoje daklje solidni preduslovi za razvitak lovnog i ribolovnog turizma.




I prije postanka Cetinja na ovoj teritoriji bilo je naselja. Nalaze se tragovi stanista prvobitnih ljudi jos iz epohe paleolita. Iz tog perioda pecina Koronjina predstavlja znacajan, jos uvijek neistrazeni arheoloski lokalitet. U njoj je pronadjen veci broj primjeraka intereantnog kamenog orudja. Oko danasnje Vlaske crkve postojala je bogumilska nekropola sa oko 150 stecaka koji su prilikom obnavljanja ove gradjevine (1866) ugradjeni u njene temelje, izuzev dva koji i danas leze na ulazu u crkveno dvoriste. U pisanim izvorima Cetinje se pominje prvi put 1440. godine. naselje medjutim, datira od kraja XV vijeka. Pred dramaticnom najezdom Turaka centar srednjovjekovne drzave Zete pomicao se sa Zabljaka (1475) na Obod kod Rijke Crnojevica, a zatim na Cetinje nekoliko godina kasnije. Temelje mu je udario zetski vladar Ivan Crnojevic, sagradivsi dvorac godine 1482., a dvije godine nakon toga i cuvenu svoju zaduzbinu - Cetinjski manastir u koji je 1485. premjestio sjediste Zetske mitropolije iz manastira Sv. Nikola sa tadasnjeg ostrva Vranjine u Skadarskom jezeru. Tako je Cetinje postalo svjetovni i duhovni centar drzave Crnojevica, u to vrijeme vec nazvane Crne Gore, teritorijalno stijesnjene izmedju doline Rijeke Crnojevica i Boke Kotorske, na siromasnom i posnom lovcenskom krsu. Od tog istoriski veoma vaznog vremena pa sve do kraja drugog svjetskog rata (do 1946) Cetinje je bilo glavni grad Crne Gore, kada tu funkciju preuzima Podgorica.