Petrovac, Crna Gora
Petrovac je mediteranski medaljon! Arhitektonski, biljni i klimatski. U sastavu Budvanske rivijere, na 19 km od turističke prijestonice (v. Budva), na 9 km od Svetog Stefana (v. to), Petrovac se odlikuje jedinstvenom plažom, dvama nedalekim ostrvcima-hridinama, rajskom uvalom Lučice, obalnim nizom starih palata, i dominantnom tvrđavom. 

 

 Pogled na Petrovac s Jadranske magistrale, ili s obale svejedno, nudi ono čime se ne bi mogle da podice mnoge crnogorske top-destinacije: sve što je u fokusu, naprosto obećava! Osnovni elementi idiličnog odmora nalaze se poslagani jedan uz drugi: duga prirodna plaža – potom još jedna, rajska uvalica, odvojena šumovitim rtom – pa dva ostrvceta nedaleko od obale, Tvrđava nad lukom, restorani i noćni klubovi, tek su okvir priče o urbanom mediteranskom medaljonu – Petrovcu.




  Utonuo u primorsku vegetaciju maslinjaka i borovika, ovaj je današnji obalni gradić bio naseljen još u rimsko doba, o čemu svjedoce ostaci mozaika iz II. vijeka. Do njih se stiže uzbrdo, bez putokaza, prema crkvi Sv. Ilije, pa je uputno konsultovati lokalne vodiče.U srednjem se vijeku mjesto zove Lastva. Naselje se razvilo nakon što su Mlečani na obali izgradili lukobran i fortifikaciju. Obalno urbano jezgro počinje da se formira u XIX. vijeku, kada se grade konobe za skladištenje i prodaju vina, maslinovog ulja i slane ribe. Od tada pa sve do 1918, mjesto se zove Kastel Lastva, a od 1918. nosi ime Petrovac – u čast srpskog kralja Petra I Karađorđevića – kada Petrovac ulazi u sastav Kraljevine Jugoslavije.



Duž 600 m dugog šetališta srpastog oblika, što prati liniju plaže, pod borovima, između kamenih kuća i palata, nalazi se ovdašnji kulturni centar „Crvena komuna“. Ime duguje sjećanju na pobjedu komunista na lokalnim izborima, 1919. Prvi metri šetališta nalaze se u majušnoj marini, pod mletačkom tvrđavom Kastelo, danas pretvorenom u atraktivni noćni klub. Dominantni spomenik u obliku svjetionika posvećen je poginulim Paštrovićima u Drugom svjetskom ratu. Pleme Paštrovica bilo je do modernog doba najbrojnije pleme u Boki Kotorskoj (pod geografskim pojmom Boke Kotorske podrazumijevana je u starini cijela oblast Zaliva i današnje Budvanske rivijere). Pojedini Paštrovici postali su plemići za vrijeme srpskog cara Dušana.



 

U XV. vijeku. udružilo se 12 paštrovskih plemena u tzv. bankade. Godine 1422. prihvataju vlast Venecije, i pristaju da se bore na strani Kotora, protiv Turaka. Za uzvrat traže autonomiju i sasvim slobodne uslove trgovine. Paštrovići tada osnivaju svoj sud, sa 4 sudije i 12 plemića koji su se birali svake godine na Vidovdan (28. juna, na dan kad je 1389. Srbija na Kosovu, u borbi protiv Turaka, izgubila carstvo). Sudili su po srednjovjekovnom Dušanovom zakoniku i lokalnim „amandmanima“. Zasijedanja ovog istorijski atipičnog Suda održavala su se na Drobnom pijesku (plaži nedaleko od Petrovca, izuzetno čistoj i karakterističnoj po tome što i usred ljeta ovdje protiče pitak potok!), na ostrvu Sv. Stefan i u manastiru Praskvica (v. Budva, Crna Gora).




Iako su prvo Francuzi, potom i Austija, oduzeli Paštrovicima autonomiju, nastavilo se sa zasijedanjem ovog Suda sve do 1926. Godine 1999. simbolično je obnovljena tradicija Bankade (održava se svake godine na Vidovdan, 28. juna). Grad danas ima i drugih atraktivnih sezonskih turističkih fešti, od kojih je najpoznatija Petrovačka noć.


 Petrovački pejzaž idiličan je i zbog pomenuta dva ostrva, zapravo dvije veće hridine. Lijevo ostrvo, gledano s obale, zove se Katić. Desno je Sv. Neđelja, s istoimenom majušnom crkvom na hridi. Sagradili su je pomorci, u cast Sv. Bogorodice, zaštitnice pomoraca.



 
 Dvije mjesne crkve, Sv. Ilije i Sv. Tome sagrađene su u XV. vijeku. Zanimljivo, crkva Sv. Tome sagrađena je na mestu gde je pogino pop Rade Andrović. Istorijska priča vezana je za godinu 1785, kada je turski paša iz Skadra, Kara-bušatli Mahmud, iako je dao riječ da neće, opljačkao i spalio sva paštrovska sela. Pop Andrović odlučio je zato da osveti nepravdu. Uvjereni da sveštenik nije naoružan, Turci puštaju popa Androvića u pašin šator; pop vadi kuburu, ona blokira, i Androvića pogubljuju.



 
 Na svega 2,5 km od Petrovca nalazi se srednjovjekovna pravoslavna duhovna oaza manastira Gradište (v. Buljarice, Crna Gora). Po legendi, osnovan je početkom 12. vijeka, mada se u prvim pisanim dokumentima srpskog kralja Milutina pominje 1307. Turci ga pljačkaju godinama. U XVI. vijeku. ovdje rade mnogi ikonopisci. Postradao u zemljotresu 1979, manastirski je kompleks danas sasvim obnovljen.

 


© Montenegro.com