Petrovac, Crna Gora

Petrovac, Crna Gora
Petrovac je mediteranski medaljon! Arhitektonski, biljni i klimatski. U sastavu Budvanske rivijere, na 19 km od turisticke prijestonice (v. Budva), na 9 km od Svetog Stefana (v. to), Petrovac se odlikuje jedinstvenom plažom, dvama nedalekim ostrvcima-hridinama, rajskom uvalom Lucice, obalnim nizom starih palata, i dominantnom tvrðavom.

Published: Monday 16th of May 2016 Updated: Thursday 01st of July 2021

Petrovac, Crna Gora
Petrovac je mediteranski medaljon! Arhitektonski, biljni i klimatski. U sastavu Budvanske rivijere, na 19 km od turisticke prijestonice (v. Budva), na 9 km od Svetog Stefana (v. to), Petrovac se odlikuje jedinstvenom plažom, dvama nedalekim ostrvcima-hridinama, rajskom uvalom Lucice, obalnim nizom starih palata, i dominantnom tvrðavom. 

 

 

Pogled na Petrovac s Jadranske magistrale, ili s obale svejedno, nudi ono cime se ne bi mogle da podice mnoge crnogorske top-destinacije: sve što je u fokusu, naprosto obecava! Osnovni elementi idilicnog odmora nalaze se poslagani jedan uz drugi: duga prirodna plaža – potom još jedna, rajska uvalica, odvojena šumovitim rtom – pa dva ostrvceta nedaleko od obale, Tvrðava nad lukom, restorani i nocni klubovi, tek su okvir price o urbanom mediteranskom medaljonu – Petrovcu.


  Utonuo u primorsku vegetaciju maslinjaka i borovika, ovaj je današnji obalni gradic bio naseljen još u rimsko doba, o cemu svjedoce ostaci mozaika iz II. vijeka. Do njih se stiže uzbrdo, bez putokaza, prema crkvi Sv. Ilije, pa je uputno konsultovati lokalne vodice.U srednjem se vijeku mjesto zove Lastva. Naselje se razvilo nakon što su Mlecani na obali izgradili lukobran i fortifikaciju. Obalno urbano jezgro pocinje da se formira u XIX. vijeku, kada se grade konobe za skladištenje i prodaju vina, maslinovog ulja i slane ribe. Od tada pa sve do 1918, mjesto se zove Kastel Lastva, a od 1918. nosi ime Petrovac – u cast srpskog kralja Petra I Karaðorðevica – kada Petrovac ulazi u sastav Kraljevine Jugoslavije.


Duž 600 m dugog šetališta srpastog oblika, što prati liniju plaže, pod borovima, izmeðu kamenih kuca i palata, nalazi se ovdašnji kulturni centar „Crvena komuna“. Ime duguje sjecanju na pobjedu komunista na lokalnim izborima, 1919. Prvi metri šetališta nalaze se u majušnoj marini, pod mletackom tvrðavom Kastelo, danas pretvorenom u atraktivni nocni klub. Dominantni spomenik u obliku svjetionika posvecen je poginulim Paštrovicima u Drugom svjetskom ratu. Pleme Paštrovica bilo je do modernog doba najbrojnije pleme u Boki Kotorskoj (pod geografskim pojmom Boke Kotorske podrazumijevana je u starini cijela oblast Zaliva i današnje Budvanske rivijere). Pojedini Paštrovici postali su plemici za vrijeme srpskog cara Dušana.

 

U XV. vijeku. udružilo se 12 paštrovskih plemena u tzv. bankade. Godine 1422. prihvataju vlast Venecije, i pristaju da se bore na strani Kotora, protiv Turaka. Za uzvrat traže autonomiju i sasvim slobodne uslove trgovine. Paštrovici tada osnivaju svoj sud, sa 4 sudije i 12 plemica koji su se birali svake godine na Vidovdan (28. juna, na dan kad je 1389. Srbija na Kosovu, u borbi protiv Turaka, izgubila carstvo). Sudili su po srednjovjekovnom Dušanovom zakoniku i lokalnim „amandmanima“. Zasijedanja ovog istorijski atipicnog Suda održavala su se na Drobnom pijesku (plaži nedaleko od Petrovca, izuzetno cistoj i karakteristicnoj po tome što i usred ljeta ovdje protice pitak potok!), na ostrvu Sv. Stefan i u manastiru Praskvica (v. Budva, Crna Gora).


Iako su prvo Francuzi, potom i Austija, oduzeli Paštrovicima autonomiju, nastavilo se sa zasijedanjem ovog Suda sve do 1926. Godine 1999. simbolicno je obnovljena tradicija Bankade (održava se svake godine na Vidovdan, 28. juna). Grad danas ima i drugih atraktivnih sezonskih turistickih fešti, od kojih je najpoznatija Petrovacka noc.

 Petrovacki pejzaž idilican je i zbog pomenuta dva ostrva, zapravo dvije vece hridine. Lijevo ostrvo, gledano s obale, zove se Katic. Desno je Sv. Neðelja, s istoimenom majušnom crkvom na hridi. Sagradili su je pomorci, u cast Sv. Bogorodice, zaštitnice pomoraca.

 
 Dvije mjesne crkve, Sv. Ilije i Sv. Tome sagraðene su u XV. vijeku. Zanimljivo, crkva Sv. Tome sagraðena je na mestu gde je pogino pop Rade Androvic. Istorijska prica vezana je za godinu 1785, kada je turski paša iz Skadra, Kara-bušatli Mahmud, iako je dao rijec da nece, opljackao i spalio sva paštrovska sela. Pop Androvic odlucio je zato da osveti nepravdu. Uvjereni da sveštenik nije naoružan, Turci puštaju popa Androvica u pašin šator; pop vadi kuburu, ona blokira, i Androvica pogubljuju.

 
 Na svega 2,5 km od Petrovca nalazi se srednjovjekovna pravoslavna duhovna oaza manastira Gradište (v. Buljarice, Crna Gora). Po legendi, osnovan je pocetkom 12. vijeka, mada se u prvim pisanim dokumentima srpskog kralja Milutina pominje 1307. Turci ga pljackaju godinama. U XVI. vijeku. ovdje rade mnogi ikonopisci. Postradao u zemljotresu 1979, manastirski je kompleks danas sasvim obnovljen.