Pljevlja se nalazi na sjeveru zemlje, na trojinoj granici Crne Gore, Srbije i Bosne, u plodnim dolinama rijeka Ćehotine i Breznice. Pogledajmo istoriju ovog grada koji je naseljen od davnina. Posjetimo džamiju Hussein-paše sa najvišim minaretom u oblasti i manastir Svetih Trojice - bivši centar Škole za prepisivanje. Pljevlja, grad na dalekom sjeveru Crne Gore, može se dosegnuti iz više smjerova. Iz Srbije preko Prijepolja, iz Bosne preko Ruda i Čajniča, i iz same Crne Gore - iz Bijelog Polja i Žabljaka. Pljevlja se dakle nalazi na trojinoj granici, u plodnim i lijepim dolinama rijeka Ćehotine i Breznice.

Na mjestu današnjeg grada, i u njihovoj okolini, čovjek je živio od pradavnine. Arheološko nalazište u kanjonu rijeke Ćehotine svjedoči o kulturi srednjeg paleolita. Obližnje selo Comini je bilo važno rimsko trgovačko središte u 2. vijeku. Srednjovjekovna naseobina, nazvana Breznica, razvija se na križanju karavan putanja od Primorja ka unutrašnjosti. Breznica se razvija u sklopu države Herceg Stjepana, i prvi put je spomenuta pod imenom Pljevlja 1430. godine. Turci su zauzeli grad 1462. godine, nastavili trgovačku tradiciju, razvijali je, i premjestili upravni centar Herzegovinske sandžaka (glavni administrativni centar) ovdje 1576. godine.

Pošto su gotovo sve kuće bile od drva, često su gorjele. 1818. godine je veliki požar potpuno uništio grad. Zato su Turci premjestili upravu u Mostar (Hercegovina). Tokom Austro-ugarskog vladanja (od 1878. godine), Pljevlja je postala vojna utvrda na granici. Crnogorci su oslobodili grad 1912. godine. U znamenitoj Bici kod Pljeval (1941), Italijanci su decimirali mlade partizane - antifašiste. Spomen od 40 metara podignuto na bližoj koti Stražice svjedoči o tom događaju.

Nakon Drugog svjetskog rata, Pljevlja je postala važan industrijski i rudarni centar Crne Gore, i doživjela je neizbježne promjene. Pljevaljski Rudnik opskrbljuje ugljem Termoelektranu, koja proizvodi polovinu ukupne električne energije u zemlji. Visoki dimnjaci dominiraju panoramom i kvare ekološku sliku ovdje. Nije ostalo mnogo što se može vidjeti od bogate istorije, čak ni od starog dijela grada, čija orijentalska arhitektura se samo nazire. Ipak, centar je suvereno dominiran Hussein-paši džamijom, vjerovatno najljepšim muslimanskim mjestom štovanja i vjerskim spomenikom u Crnoj Gori.

Turski putni pisac Evlija Čelebi je pisao o džamiji kao o vrhu orijentalske arhitekture u 18. vijeku. Sagrađio ju je u drugoj polovini 16. vijeka vezir Hussein-paša. Spekulira se da je arhitekta bio čuveni Hajrudin, tvorac Mostarskog mosta. Džamija je kvadratnog oblika sa tri dekorativne kupole na stupcima nadvišenog portika. Međutim, minaret od 42 metra je ono što vas ostavlja bez daha, jer je najviši na području bivše Jugoslavije! Početkom 20. vijeka, na kraju groblja pored džamije, izgrađena je i visoka kamena sat-kula. Unutrašnjost Hussein-pašine džamije je dekorirana geometrijskim i cvijetnim uzorcima, a centralna kupola i mihrab niša su posebno lijepo ukrašeni. Dominiraju čista crvena, plava i zlatna boja.

Samo kilometar i po od centra Pljevlje je manastir Svetih Trojice iz 12. vijeka. Izoliran od vanjskog svijeta, sakriven u šumi sa jedne strane i stijenama sa druge, manastir je tokom vremena proširen. 1592. godine sagrađen je narteks sa kupolom. Dobio će konačan oblik u 19. vijeku kada su izgrađene monašne ćelije. Manastir je poznat po mnogim stvarima, prije svega po svojoj školi za prepisivanje, kao i po jednoj od najbogatijih zbirki dragocjenih rukopisnih knjiga. Škola za prepisivanje je radila 150 godina.

Manastirska crkva je oslikana izuzetnim freskama. Freske sa kraja 16. vijeka prikazuju Kristovu patnju i 10 vladara Nemanjićske dinastije. Ona su djelo mona Strahinje. Bogata manastirska riznica sadrži, među ostalim, izuzetno dragocjene ikone iz 16. vijeka sa prikazima Sv. Stefana i Tri hierarha, djelo Andrije Raičevića, dio odjeće Sv. Save i mnogo drugoga dragocjenog.

U centru Pljevlja je Zavičajni muzej i Gradska biblioteka. U muzemu možete vidjeti veoma dragocjenu staklenu vazu iz rimskog perioda, jednu od samo nekoliko sačuvanih na svijetu. Pored Gradskog parka nalazi se prostor za piknik Vodice, privlačan zbog nekoliko manjih kaskadnih jezera, koja se napunjavaju vodom maloga potoka. Kada krenete iz grada ispod planine Ljubišnja prema (još uvijek planinskom!) Žabljaku (vidi to, Crna Gora), pažnja putnika je privučena mostu preko Đurđevića Tare, izuzetnom djelu moderne arhitekture. Vitak most premoštava najdublji kanjon u Evropi, sa prosječnom dubinom od oko 1100 metara.