Praistorijiski Period do Antickog Doba - Oblast Boke i Herceg Novog, Crna Gora

Da bismo cijenili crnogorsku umjetnicku kulturu, ne mozemo obratiti paznju samo na nekoliko poznatih spomenika, vec trebamo uzeti u obzir sve umjetnine ovog regiona i okolnosti u kojima su nastale a kasnije otkrivene, kako bismo na pravi nacin mogli da cijenimo pricu ovog mjesta.
Kada govorimo o umjetnosti ovog malog podrucja/regiona, takodje je vazno da uzmemo u obzir alegorijsku dokumentaciju favorizovanu od starih Grka.

Published: Wednesday 26th of May 2021 Updated: Sunday 11th of July 2021

Da bismo cijenili crnogorsku umjetnicku kulturu, ne mozemo obratiti paznju samo na nekoliko poznatih spomenika, vec trebamo uzeti u obzir sve umjetnine ovog regiona i okolnosti u kojima su nastale a kasnije otkrivene, kako bismo na pravi nacin mogli da cijenimo pricu ovog mjesta.
Kada govorimo o umjetnosti ovog malog podrucja/regiona, takodje je vazno da uzmemo u obzir alegorijsku dokumentaciju favorizovanu od starih Grka.



Crna gora je mala zemlja, ali mjesto ima "stare kosti" i jedno je od najstarijih regiona poznato najranijim civilizacijama. Ako razmisljate o njegovoj istoriji, veoma je tesko definisati geografski polozaj Crne Gore u razlicitim istorijskim periodima jer je ova mala oblast bila vijekovima od interesa mnogim imperijalistickim mocnicima.
Izmedju mnogih ratova, Crnu Goru su pogodile prirodne nepogode. Kao i u susjednoj Grckoj, zemljotresi su vremenom unistili mnoge bitne objekte od istorijskog znacaja ali ih je i mnogo ostalo ocuvanih vaznih za spomenuti. 

Kao naprimer lokalitet malih Rosa koje datira jos od VI do X tog vijeka i predstavlja pocetak Hriscanstva. Od crkve Svetog Tome u mjestu Kuti do crkve u selu Suscepan sacuvane su kameni dekorativni abazuri, od IX tog do XI vijeka, i kameni oltar - parapet.



Veci dio crnogorske teritorije je krecnjackih formacija, ali takodje i bogato bijelim mermerom, pogotovo oblast blizu stare Duklje. Ovdje je otkriveno i drugo Rimsko utvrdjenje-grad, sto pokazuje posvecenost i umjetnicki duh ljudi koji su nekada tu obitavali. Takodje, crnogorski mermer nije fin i kompaktan i bilo je veom tesko obradjivati ga zbog njegove tvrdoce, mnogo teze nego sa Pentelic ili Carrera mermerom koji su mnogo meksi i pristupacniji materijali.


Vijekovima, Crna Gora je smatrano mjesto kome nedostaju rude i bogatstva, nepristupacno putnicima, sa veoma strmim terenima i veoma divljom i netaknutom prirodom. Njegova jednostavnost potice jos iz starih vremena, i ocuvana je generacijama i vijekovima. Svedocanstvo ovome su ciste forme nekoliko radova (koje ljudi koji zive u sjevernima krajevima jos uvijek upotrebljavaju) kao npr. anticka casa sa ruckom i visokim cilindricnim grlom od pecene gline, dekorisana sa trakama, a koje su izlozene u muzeju. Podsjetilo me na bakinu kredencu punu veoma stare grncarije. Kako bilo, ovo specificno umjetnicko djelo pronadjeno u muzeju datira od perioda 2100-1900 prije nove ere.



Dvije cinije, koje su otkrivene u regionu, imaju male dijelove metala, a koje nas upoznavaju sa sledecim periodom - ranom fazom antickog vremena. Objekti kao sto su mali metalni ostri harpun i slomljeno koplje vidjeni su na prasnjavim policama ovog malog muzeja, i iznad njih je mali izbljedjeli natpis na cirilici. Sama abeceda je stara, iako se Latinski alfabet obicno koristi u ovoj regiji, u mnogim skolama se uci cirilica kao drugi alfabet kako bi ohrabrili nove generacije da ostanu vjerni korjenima svojih predaka.

 U Crnoj Gori, Neolitsko doba, sa svim svojim tri fazama kao sto su niska, srednja i visoka faza, predstavljeni su keramickim arifaktima koriscenim za svakodnevni zivot.
Kako god, postoje mnogo vise ostataka Eneolitske kulture nego Neolitske, i ovo cini procjenu stila i umjetnickog trenda jos tezom. Poznavaoci vjeruju da se dekoracija na eneoliskim posudama sastoji od nekog vida praistorijskog znakovnog sistema koji sluzi da se identifikuje odredjena rasa, svaki posjeduje njihovu odredjenu grupu simbola. Sa druge strane, neki vjeruju da ove dekoracije formiraju dio figurativnog i estetskog jezika. Jedan od najbitnijih cinjenica je da uprkos maloj velicini nase zemlje, ne mozemo da ne pomenemo ogromnu raznovrsnost foklklorne tradicije.



Etnolosko ucenje plesa, pletenja, dekorativne umjestnosti, kostima, nakita, graviranja, boje na dizajnu cinija od gline, kao i lokalna folklorna umjetnost skoro svakog mjesta, objasnjava veliki talas migracije od sjeverne obale Crnog mora (Indisko-Evropska migracija) koji je imao ogromni uticaj na ovu oblast. Iako su naucni dokazi mnogih migracija evidentni, naucnici nisu u mogucnosti da identifikuju jednu Eneolitsku rasu u Crnoj Gori. Na temelju razlicitih cinjenica i dokaza pronadjenih u rgionu, postojalo je nekoliko rasa. To je razlog zasto istoricari jos uvijek zovu Crnu Goru Eneolitskim narodom zbog generickog imena "Indo-Evropljana". Sa tim na umu, mozemo da se osvrnemo na sledece umjetnicke radove koji su svjedocanstvo prvih tragova mjesta stanovanja ljudske zajednice:

Jedno od tih mjesta stanovanja su odkriveni u pecini Vranjaj, na obroncima Radostaka blizu Herceg-Novog. Poticu iz Neolitskog perioda (5000- 4000 Prije nove ere). Intenzivnije naseljavanje je bilo u Eneolitu (2000 – 1700BC) i takodje tokom Bronzanog doba. Casa sa postoljem iz Bronzanog doba sa ornamentima iz pecine Vranjaj. Tokom Bronzanog i Metalnog doba, sahranjivanje ispod zemljnih humki je bilo intenzivno.

Kuca Mirka Komnenovica je 1953 pretvorena u Nacionalni muzej Herceg Novog. To je prelijepa struktura projektovana u kasnom baroknom stilu, i sagradjena je u kasnom 18tom vijeku. Pseudo-barokna ekspanzija i dodati dijelovi izmijenili su orginalni izgled muzeja, cineci ga grandioznim.



Izgravirana imena bajonetima Ruskih vojnika, iz 1807 godine tokom rata sa Napoleonom, ukrasavaju autenticna vrata u prizemlju. Kasnije, ovaj objekat je stekao zvanicnu titulu regionalnog muzeja Herceg-Novoga. Djelimicna, restauracija muzeja se desila 1979, 1994, 1996. i 2001.
Ispred ovog regionalnog muzeja nalazi se predivan mediteraski i subtropski botanicki vrt, sa vise od stotinu izabranih biljaka, koje ukrasavjau park velicine 1000 metara kv. Mnoge veoma egzoticne i ekstravagantne unikatne biljke nasle su svoje mjesto ovdje u ovom prelijepom vrtu. Mnoge vrste palmi, Agave, kaktusa, aloe i mnogo drugih boljaka ovjde rastu veoma neobicnih oblika i boje. Tokom sezone cvjetanja, cvijece oplemenjuje prostor. Ovdje, mozemo naci razlicite sorte puzavica ali i Pitosporums, takodje primorski cetinar, drvo Mimoze, Kamelije, Magnolije i aromaticno i ljekovite Mediteranske biljke.
Mirko Komnenovic je bio aktivan ucesnik u Balkanskom ratu, radio je sa obavjestajnom sluzbom protiv austro-ugara. Takodje, bio je zatvorenik na ostrvu Mamula tokom prvog svjetskog rata. Izabran je za ambasadora Boke Kotorske u Nacionalnom parlamentu Monarhije Srba, Hrvata i Slovenaca 1923. i 1925. Takodje, bio je predsjednik opstine Herceg-Novi 1930. godine. Postao je ministar socijalne politike i nacionalnog zdravlja 1935. Nagradjen je sa mnogo medalja. Ovo su nke od mnogih: Bijeli orao sa macem, Sveti Sava orden prvog i treceg stepena, Ruska medalja: Sv. Vladimir 4tog stepena, Sv. Stanislav petog stepena, Sv. Ane drugog stepena, Francuskom legijom casti, i krstom Cekoslovackog oficira revolucije. Takodje jedna od interesantnih cinjenica koje pokazuju koliko je ovaj covjek zaista bio veliki je njegova zelja da svoju citavu platu donira lokalnom domu za djecu kako bi pomogao djeci bez roditelja Herceg-Novog, bez obzira na njihovu nacionalnu ili etnicku pripadnost. Ovaj muzej sadrzi istorisku, arheolosku, etnografsku i umjetnicku kolekciju ikona.