Krtoli (Poluostrvo Luštica, Tivat, Crna Gora) Krtoli danas obuhvataju više od polovine opštine Tivat, brojnih slikovitih sela, Soliotskog polja i arhipelaga sa tri jedinstvena ostrva. Krtoli su bili metoh manastira ostrva Sv. Arhangela Mihaila. Ovdje radi prva narodna škola u Crnoj Gori. U Boki Kotorskoj (Crna Gora) nalaze se dva velika poluostrva, Vrmac (između Kotora i Tivata) i veće - Luštica, od ulaza u Zaliv do Trašteskog zaliva. Za najveći dio, površina Krtolaâ geografski pripada poluostrvu Luštica, i nalazi se između otvorenog mora i mora Boke Kotorske.

Do Krtola je lako doći (vidjeti Radovići). Sva naselja tamo su smještena ili na blizini nižih brežuljaka, ili baš pored obale. Govorimo o Radovićima kao najvećem (vidjeti to), Đuraševićima, Marićima, Bogišićima, Milovićima, Nikovićima, Kostićima, Gošićima, Bjelilima, Kaluđerovini, Krašićima. Krtoli kao što je cijelo vrijeme bili metoh (manastirske površine) Pravoslavnog manastira ostrva Sv. Arhangela Mihaila, tj. površina Miholjskog zbora, nekada mnogo šira nego današnje granice Krtola. Ime potiče iz 14. vijeka od Cartolla, što znači utvrđenje na brežulcu (ne od krotol što znači krompir).

Danas, površina Krtola obuhvata više od polovine opštine Tivat (Crna Gora). Ova površina uključuje i Solilu, tj. Soliotsko polje, i Sveti arhipelag (Krtoljski arhipelag), sa tri ostrva. Soliotsko polje buja od soli i istorije! Još u Srednjem vijeku, Solila (polje na gotovo nultoj nadmorskoj visini) je bila orajena sa parcelama gdje je more dolazilo sa plimicom, i isparavalo tamo dok se nije kristalizovalo u avgustu. Vijekovima, knezovi Zete, vlasti Kotora, Mlečani, Turci Hercegnove borili su se jedni s drugima zbog proizvodnje soli... Istorija također pamti neprijateljska pljačkanja (uništavanja) bazena.

U ekološkom smislu, Solila je regija netaknute ljepote, puna liječnih soli i mineralne gline, ali i mjesto za posmatranje brojnih vrsta ptica. U području današnjih srušenih slanica, oni sezonski posjetilci nisu rijetki koji, neometeni od nioga, premazani sa liječnim blatom, uživaju pogled na najudaljeniji dio crnogorske obale, tri bliska ostrva zaliva...

Duhovni epicentar Svetog Krtoljskog arhipelaga je svakako Miholjska Prevlaka, poznatija kao Ostrvo Cvijeća (ostrvo - samo kada je plimica visoka!), bivša Carska Lavra. Na tom komadu zemlje, Sv. Sava 1912. je postavio temelj manastiru (Sv. Mihaila) i osnovao prvi Zetski episkopat. U 15. vijeku, stanovnici Kotora (koji su pozvali i prihvatili vlast Republike Venecije) otrovali su 70 monaha i uništili su Pravoslavni manastir topovima sa broda sa mora, pod izgovorom gušenja seljačkog ustanka, takozvane Grbaljske bune. Vlastitim sredstvima, grofica Ekaterina Vlastelinović obnovila je manastir 1883, i na vrhu ostrva podigla je crkvu Sv. Trojstva, sa rozetama i ulomcima kamenite skulpture iz bivše Svetosavske Lavre.

Krajem prošlog vijeka, sam manastir je obnovljen. U isto vrijeme, monasi i turisti šeće po Ostrvu Cvijeća. Miholjska istma je duhovni, ekološki i botanički oazan, sa plitkim toplim bazenima za kupanje, i svakako je vrijedna posjete. Susjedno ostrvo je toliko blizu Prevlake da Sv. Marko (nekada poznat kao Fr. Arhanđeo Gabrijel) lako može preplivati! U drugoj polovini 20. vijeka na ostrvu je izgrađen takozvani polinezijski resort Pariškog kluba Mediterane, sa bungalovima od drveta i palmi - toliko ekskluzan/zabranjen da više od polovine trenutno rođenih Bokeljaca nikada nije stupilo nogu na njega! Iako je najveće ostrvo u Zaljevu, i dalje je neposeljeno danas, mada je stalno posjećivano turističkim brodovima i fotografirano sa mora.

Treće ostrvo u arhipelagu, ljuštura Naše Bogorodice od Milosti, je povezano sa Sv. Markom, toliko plitko da tokom ljetne male vode, čak i običan brod mora biti oprezan ovdje! Crkva posvećena Začeću Sv. Bogorodice i manastir okružen bednjom, izgrađeni su 1524. Do 1800, Franjevci su tamo živjeli. Kompleks je obnovu 1900. I dalje je živ danas. Na istočnoj strani arhipelaga je Tivat (vidjeti to). Na zapadnoj strani - sva naselja Krtola. Godine 1776, bila je otvorena prva škola na narodnom jeziku u Crnoj Gori u Krtolima.

Dominira pejzažu kontinentalnog poluostrva katedralna crkva čitavog Krtola (vidjeti Radovići). U Bogišićima nalazi se Sv. Ivan, u neposrednoj blizini crkve Sv. Jovan. Crkva Sv. Jovana Preteče je jednobrojna građevina iz 1776. Jednobrojna svetinja sa polukružnom apsidom i visokim zvonikom nalazi se u mjestu Gošići, na mjestu starijeg hrama, obnovljenog 1776. U Krašićima, na samoj obali, nalazi se crkva Sv. Mučenika iz 1901. Rozeta je postavljena iznad kamenite ploče sa natpisom. Iz 18. vijeka potiče Sv. Nikola (Gornji Krašići), jednobrojna crkva sa pravokutnom apsidom.

U Đuraševićima je crkva Sv. Arhangela Mihaila iz 18. vijeka. Boravak u Krtolima, gdje god da boravite, nudi privilegizirani pogled na čak tri bliska ostrva, mlijeko-plavkastu boju mora plitke lagune, i laku vezu sa Tivatom, Kotorom, Budvom (vidjeti to sve), kao i putovanje do najpoznatijih poluostrvskih izletničkih mjesta: Plavi horizonti, Ružo, Žanjić...